Een onverwacht groot aantal mensen heeft zich gemeld voor de Kunstcommissie om zich te buigen over een nieuw -blijvend- kunstwerk op de singel.
vlnr: Esther Bunschoten (42), Nikko Versluis (63b), Sita van Toorenburg (69), Harrie Fransen (5a), Janine Kroeze (1l) en Dirk Richters (5g).
Niet op de foto: Hans Rombouts (85b), Carina Vollebregt (71a1),Wideke Nijdam (3a).
De Kunstcommissie is inmiddels van start gegaan, met het zoeken naar sponsoren en het opstellen van een kunstvisie. Een aantal uitgangspunten (speerpunten):
· Kunstwerk aan de Schiekade(oost)kant, inclusief herontwerp van omgeving
· Profilering als Kunst/cultuursingel (kunstas, Raamkunst)
· Hommage aan de 19<sup>e</sup> eeuwse architect Rose
· Tegemoetkoming voor bevriezen van het singelplan
· Groots uitroepteken op de singel
De uitgebreide visie kunt u online meelezen met de link hieronder lezen. Uiteraard kunt u ook de leden zelf gerust eens aanschieten om te horen hoe het staat.
Rotterdam kent al heel lang een actief beleid voor de buitensculptuur. Het culturele gezicht van de stad Rotterdam wordt dan ook voor een aanzienlijk deel bepaald door een omvangrijke collectie beelden met een hoog kwaliteitsniveau. De verwoeste stad van Ossip Zadkine is misschien wel het meest bekende voorbeeld daarvan. Er staan honderden beelden door de stad verspreid en er zijn verschillende beeldenroutes uitgezet. Alleen al in het centrum staan 155 beelden van beroemde en soms minder bekende kunstenaars. Rotterdam is met recht een kunststad aan het water.
In 1988 heeft de Werkgroep Beelden in de stad het idee verwezenlijkt om beelden in een lange rechte noord-zuid route te plaatsen, waarbij de bezoekers als vanzelfsprekend van het ene naar het andere beeld worden geleid. Nadruk voor het Rotterdamse beleid voor de buitensculpturen werd gelegd op het werk van gekwalificeerde internationale kunstenaars.
Doel van dit beleid is een visueel en functioneel betere stedelijke situatie te realiseren, die bij bredere lagen van de bevolking grotere belangstelling voor het stedelijk milieu zou moeten opwekken. De Bewonersvereniging van De Provenierssingel wil op deze visie aansluiten.
Rotterdams beleid aan de Provenierssingel
Focussen we meer in op de Provenierssingel (soms ook kortweg De Singel) dan ontdekken we een andere situatie dan in vergelijk met de andere zijde van het station (het centrum). In Rotterdam-Noord is op de site van het Centrum voor Beeldende Kunst (
www.CBK.nl) te zien dat er 40 beelden zijn geplaatst. De Singel komt er met twee beelden van Gerard Heman (De Drie Vissen) en van Tom Waakop Reijers (De Zonnebaadster) wat bekaaid af. Daar wil de Bewonersvereniging van De Singel verandering in brengen.
Al in September 2000 gaf de bewonersvereniging in haar visie op de Provenierssingel (2000 – 2010) aan dat De Singel de uitstraling zou moeten hebben van een Kunst & Cultuursingel en dat daarbij meer aangesloten zou kunnen worden aan de Westersingel (het centrum).
Extra kunst aan de Provenierssingel van een gerenommeerd kunstenaar past in het culturele gezicht dat Rotterdam wil laten zien: niet alleen een stad van verpauperings-, veiligheids- en integratieproblematiek, maar ook een stad van schoonheid en van cultuur. Hierbij moet bedacht moet dat schoonheid het gevoel van veiligheid vergroot.
Huidige stand van het Singelplan
De singels zijn een uniek stukje Rotterdam. Het is in feite het oude hart van Rotterdam dat onbeschadigd uit de tweede wereldoorlog is gekomen. Uniek ook van zichzelf, omdat de architecten W.N. Rose en J.A. Scholten met de realisatie van het waterproject in de periode 1841 - 1855 niet alleen naar de waterhuishouding van Rotterdam hebben gekeken, maar het plan hebben ingebed in een totaalvisie. Het stedenbouwkundig en waterhuishoudkundig plan richtte de aandacht op zowel de architectonische kwaliteit en de stedelijke waterhuishouding alsook op de stedenbouwkundige- en landschappelijke kwaliteit. De realisatie van ‘het buitenbeentje’ de Provenierssingel lag destijds in handen van architect De Jongh.
Met het Singelplan van 2001 werd door de gemeente Rotterdam - samen met in een vroeg stadium betrokken kunstenaars - beoogd de schoonheid van de singels te behouden met een groots aangepakt onderhoudsplan. Immers, de sociaal-economische betekenis van de singels voor de bewoners zelf zowel als voor de aanliggende wijken en voor de stad als geheel is groot. Ze zijn als groene zones beeldbepalend voor de stad en vormen daarnaast een verbindend sociaal element.
Aan het Singelplan heeft de gemeente helaas slechts deels uitvoering kunnen geven. De Bergsingel en de Noordsingel zijn in oude luister hersteld. Door de gewijzigde politieke situatie en de daaruit voortvloeiende nieuwe prioriteitenstelling is het Singelplan bevroren. Nu het grootscheepse renovatieproject van het Centraal Station is gestart is het tijd om het goed doordachte Singelplan weer uit de kast te halen. Dat biedt de kans er voor te zorgen dat de opwaardering van het CS en de singels in een gelijk tempo gerealiseerd kunnen worden..
Kunstvisie op de singel: aansluiten op de bestaande kunstassen en plannen
De uitvoering van het singelplan heeft het college van B&W opgedragen aan de Dienst Stedenbouw en Volkshuisvesting (ds+V). In dit plan is een kunstenplan van het Centrum Beeldende Kunst betrokken. Hierin is een apart hoofdstuk gewijd aan de kunst in relatie tot het singelplan. Een citaat: ‘Ieder mens heeft, ongeacht zijn culturele achtergrond, om zich te kunnen oriënteren of identificeren, behoefte aan beelden en ideeën over de omringende wereld. Kunst in de openbare ruimte kan hierin een rol van betekenis spelen., ze kan een handreiking zijn in het beleven, het lezen en begrijpen van de omgeving, geschiedenis en samenleving.’
In een van de criteria voor realisatie van het singelplan wordt ingegaan op de sociale dimensie., waarbij wordt aangegeven dat ook bewoners daadwerkelijk worden betrokken bij de herinrichting van hun eigen leefomgeving door aan een project deel te nemen of deze te adopteren. Naast het aanbieden van de visie op de Provenierssingel van de Bewonersvereniging aan de gemeente in 2001 is deze visie op de kunst te beschouwen als adoptie van het ‘Kunstproject aan de Singel’ door de bewoners van De Singel.
De Kunstcommissie ziet kansen voor aansluiting op deze gemeentelijke visie. In de realisatie van die visie zien we dat de gemeente twee rechte parallelle kunstassen vanuit het centrum (Hofplein en het Centraal station) voor ogen heeft. Hierop aansluiten vanuit de zijde aan de Schiekade en vanuit de zijde van het Centraal Station, biedt volop mogelijkheden in de nabije toekomst wanneer ook in het vernieuwde Centraal Station – volgens de huidige planning – kunstwerken worden aangebracht.
Op langere termijn is een derde kunstas denkbaar: namelijk die van de singels, vanuit de Provenierssingel, via de Spoorsingel naar de Statensingel richting Blijdorp. Dit is een logisch gevolg op de al bestaande kunst en cultuur aan De Singel: diverse antiek- en kunstwinkels in een omgeving van 19<sup>e</sup> eeuwse architectuur en van de landschappelijk aangelegde singels.
Voor de
korte termijn ziet de kunstcommissie twee haalbare opties: de realisatie van twee sculpturen. Ten eerste een markant beeld aan de oostkant van de Provenierssingel, die aansluiting vindt met de Coolsingel-as (onlangs nog versterkt met drie beelden Willem de Kooning) en een tweede beeld als een hommage aan architect Rose, als grondlegger van het Singelplan, op de hoek Provenierssingel/Stationssingel als aansluiting op de kunstas van de Westersingel.
(Zit dit in de planning van de Kunstcommissie Nieuwbouw Centraal Station?)
Met deze aanpak kan een begin worden gemaakt met de derde kunstas. De beide beelden trekken de Provenierssingel bij de kunst langs de singels die aan de Westersingel begint. Zo ontstaat er een wandelroute die vanuit het centrum (zowel vanaf de Coolsingel als vanuit de Westersingel) via het nieuwe centraal station doorloopt naar de Provenierswijk. Deze route kan nog via de Stationssingel en de Walenburgerweg uitgebreid worden naar de wijk Blijdorp, (ook een voor Rotterdam interessante wijk) eventueel met een omweg via de Teilingerstraat, Noordsingel en Bergweg. Zo wordt er een interessante extra toeristische route gecreëerd. De kunsthandels en de galerie aan Provenierssingel en Stationssingel kunnen hierin worden betrokken.
Het nieuwe Centraal Station biedt een geweldige kans om bezoekers van de centrumkant naar de noordzijde te trekken. De beoogde kleine dependance van Boymans-van Beuningen in het Centraal Station zou hierin een uitstekende schakel kunnen vormen.
Deze geschetste ontwikkeling biedt de mogelijkheid om de noordzijde van het station als een interessante tegenhanger van de centrumzijde te laten zijn, met een geheel eigen karakter. Het kan meehelpen te voorkomen dat wat er vaak gebeurt, namelijk dat de achterkant van een centraal station verloedert, in Rotterdam juist niet gebeurt. Integendeel: de bewoners van de Singels willen de uitdaging aangaan om de schoonheid van de singels te behouden en te versterken! De wijken in Noord zijn dat zeker waard!
Realisatie kunstwerk Provenierssingel (zijde Schiekade) in 2006
Bij nadere beschouwing van De Singel aan de kant van de Schiekade blijkt al gauw dat alleen het plaatsen van een beeld ontoereikend is voor de opwaardering van dit stuk singel. Er is daarvoor meer nodig. Te denken valt aan de combinatie van een ontwerp van een landschapsarchitect en een beeldhouwer. Zij samen zijn verantwoordelijk voor een markant kunstwerk in landschapsstijl, dus met respect voor het verleden de weg effenen voor de toekomst. Met deze aanpak wordt iets over de aard van het beeld gezegd maar ook bedoeld wordt dat deze sculptuur organisch deel uitmaakt van het omringende parkgebied.
Een vanaf de Schiekade zichtbaar en markant kunstwerk levert als extra voordeel op dat, voordat het centrum (het Hofplein) is bereikt, inkomend verkeer voor de eerste keer geconfronteerd wordt met Rotterdam als stad van kunst en cultuur.
De kant aan de Schiekade van de Provenierssingel fungeert als culturele eye-catcher voor de bezoekers en hiermee wordt een statement gemaakt voor een van de imago-onderdelen van de stad Rotterdam. Dat dit statement bij een van oudsher belangrijke verkeersader voor Rotterdam wordt gemaakt is extra winst. Het benadrukt ook het belang van de wijken buiten het directe centrum.
Concluderend
De Kunstcommissie ziet de realisatie van een derde kunstas te beginnen met een beeld aan de kant van de Schiekade als kroon op haar werk. Zij heeft immers op eigen initiatief en eigen kosten al vele jaren lang vele inspanningen verricht om de kwaliteit (en veiligheid) van het leven aan De Singel te vergroten.
De Kunstcommissie
23 mei 2005