Werkbezoek atelier Gubbels

Onlangs bracht de kunstcommissie een bezoek aan het atelier van de door hen beoogde kunstenaar van het nieuwe beeld. Klaas Gubbels ontving de singelbewoners hartelijk, en gaf alvast een kijkje in de keuken...

Vol verwachting brachten we zaterdag 4 februari een bezoek aan het atelier van Klaas Gubbels om zijn ontwerpen voor een kunstwerk op de oostkant van de Provenierssingel te bekijken.

Dezelfde tocht van Rotterdam naar Arnhem legde Gubbels af toen hij begin jaren 50 zijn geboorteplaats Rotterdam verruilde voor Arnhem, om daar aan het Genootschap Kunstoefening zijn opleiding te vervolgen. In Arnhem is hij de rest van zijn leven blijven wonen en toen wij zijn atelier zagen, begrepen we om die reden alleen al waarom. Zijn atelier is al sinds de jaren 50 gevestigd in het koetshuis van  landgoed Lichtenbeek, nu eigendom van het Geldersch Landschap. Een schitterende ruimte met een, voor een kunstenaar belangrijk, lichtinval vanuit het noorden. In het atelier een geordende chaos van beelden, doeken en modellen in alle staten van wording. Uit de tientallen vliegen die hoog tegen de ramen gekleefd zitten blijkt de landelijke omgeving:  “die komen van de buur-boerderij, ik zuig ze zo nu en dan op, maar eigenlijk zitten ze daar maar zo’n beetje en vallen ze niemand lastig”.

In het atelier worden we hartelijk verwelkomd door Gubbels, met koffie, koek en broodjes.

Een zwaan

Op een tafel liggen een aantal schetsmodellen en een drietal modellen in karton uitgewerkt voor ons opgesteld. De drie modellen in karton zijn uitwerkingen van één van de thema’s die Gubbels al enige tijd bezighouden, namelijk een vorm geïnspireerd op de zwaan.. Als wij vragen hoe hij tot deze ontwerpen gekomen is, vertelt hij dat hij, zoals altijd, intuïtief te werk is gegaan. De associatie “singel-zwaan” is goed te begrijpen, maar er blijkt nog een verhaal achter te zitten.  Gubbels woonde vanaf zijn geboorte tot zijn vertrek naar Arnhem eerst aan het Zomerhofplein (waar nu het Zadkine college staat)  en later aan de Schieweg, ter hoogte van de Bergweg, waar toen nog de heulbrug over de Schie lag. De Schiekade heeft hij dus nog als de Schie gekend, een breed water waar hij als jongetje enkele malen in gevallen is.  Op een dag loopt hij met zijn moeder langs de Provenierssingel, op weg om tante  Gré, die aan de Molenwaterweg woont, te bezoeken.  Lopend langs de Provenierssingel ziet de kleine Klaas een zwaan waar hij enthousiast op af loopt terwijl hij zijn handje naar hem uitsteekt. En ja hoor, de klassieke “hap” door de zwaan volgt. Grote Klaas kan nu nog beschrijven hoe de binnenkant van de snavel van de zwaan voelde.

De buurt

Over het wonen vlakbij de Schiekade vertelt Gubbels nog een andere herinnering die in zijn geheugen staat gegrift: het bombardement op Rotterdam. Hij woonde (6 jaar oud) met zijn ouders aan het Zomerhofplein. Tijdens het bombardement schuilde het gezin in de kelder van een café dat op de hoek van de Schiekade en het Zomerhofplein lag. Na het bombardement vluchtte het gezin naar Hillebergersberg. Toen het gezin Gubbels de dag na het bombardement ging kijken wat er van hun huis was overgebleven, zagen zij slechts een ruïne van stenen en puin waar de rook uit opsteeg.  Klaas vertelt: “Mijn vader klom de puinhoop van wat ons huis was op, zoekend naar herkenbare restanten van de huisraad. Hij vindt een stuk van een bladzijde uit een boek dat hij begint voor te lezen. Mijn moeder wist onmiddellijk uit welk boek deze bladzijde afkomstig was”.

Het ontwerpproces

Terug naar de schetsen en modellen in het atelier; we praten uitvoerig over de verschillen en over het materiaal en de kleur waarin een uiteindelijk werk uitgevoerd zou kunnen worden: cortenstaal dat mooi gaat roesten of metaal dat in een kleur gespoten wordt… Gubbels is er nog niet uit en gaat uitzoeken wat mogelijk is.

Over het ontwerpproces vertelt hij nog dat hij altijd voortborduurt op eerder door hem ontworpen vormen, waarbij hij kleine veranderingen grote betekenis hebben. In de zwaan die hij nu ontworpen heeft bestaat die kleine verandering uit de vleugels die zich lichtjes spreiden, waardoor het beeld een meer driedimensionale vorm krijgt. Een ontwikkeling die bijzonder is bij Gubbels, waar hij, schilder-tekenaar van huis uit, als het om ruimtelijk werk gaat, figuren maakt die je eerder plat dan driedimensionaal zou noemen.

Gubbels en Rotterdam

Wij vragen of hij vaak op een dergelijk verzoek als het onze ingaat. “Nooit” antwoordt hij. Gubbels vertelt dat het telefoontje dat hij van Nikko Versluis, de voorzitter van onze kunstcommissie, kreeg een van de wonderlijkste in zijn leven was. Hij vertelt: “Ik zit in mijn atelier in Frankrijk, ben met hout bezig, en krijg telefoon. Ik verwacht dat er iemand uit het dorp aan de lijn is, maar het blijkt een Provenierssingel bewoner uit Rotterdam te zijn! Hij vraagt of ik zou willen nadenken over het verzoek om een beeld voor de Provenierssingel te ontwerpen. Ik denk: “daar hoef ik niet over na te denken; ik voel me verplicht om dat te doen, zeg maar, vanwege mijn roots. Een beeld in mijn geboortestad, nagenoeg op mijn geboortegrond, dat is toch geweldig!”

Van Klaas Gubbels zijn er in de openbare ruimte van Rotterdam weinig kunstwerken te vinden. In Hotel New York is een grote wandschildering van hem te bewonderen, en in de Gaffelstraat (Oude Westen) heeft hij een kunstwerk van stenen in het trottoir gemaakt. Dit laatste is echter na een recente straatopbreking zo onkundig “hersteld” dat er weinig van het ontwerp terug te zien is. “Ze hebben de boel maar zo’n beetje teruggelegd”.

Namens de kunstcommissie,

Janine Kroeze